2026 to rok, w którym presja na pełnomocników własności intelektualnej staje się wielowymiarowa. Generatywna AI coraz częściej wchodzi do codziennego workflow firm, a prawo zaczyna to regulować. Jednocześnie biznesy przebudowują modele działania pod wpływem zrównoważonego rozwoju, digitalizacji i globalizacji: pojawiają się nowe usługi, nowe kanały sprzedaży i nowe „punkty styku” marki. W tle mamy system rozstrzygania sporów, w którym czas postępowania potrafi przesądzić o sensie ochrony.
W 2026 pojawiają się nowe obowiązki (m.in. transparentność i oznaczanie treści generowanych przez AI), nowe towary i usługi w ramach Klasyfikacji Nicejskiej (Nice 13 – Version 2026) i nowe oczekiwania wobec pełnomocnika: mniej „samej rejestracji”, więcej strategii, procesów i doradztwa blisko biznesu. (wipo.int)
Poniżej opisuję subiektywnie wybrane 5 trendów na 2026, ale oparte na realnych źródłach, raportach i przykładach.
Trend 1. AI w IP – od fascynacji lub lęku do systemowego obowiązku i rozwiązań
W 2026 AI przestaje być „fajnym narzędziem” albo „straszakiem” — staje się obszarem compliance. Punktem odniesienia jest unijny AI Act (Regulation (EU) 2024/1689), a w praktyce szczególnie ważne są obowiązki transparentności dotyczące treści syntetycznych i deepfake’ów oraz informowania o interakcji z AI. (EUR-Lex)
Co to oznacza w praktyce dla pełnomocników i kancelarii IP
Spory o dane treningowe i outputy są już faktem, nie prognozą. Najgłośniejszy przykład to pozew „The New York Times” przeciwko OpenAI i Microsoft (dokument pozwu jest dostępny publicznie). Tutaj go znajdziesz (Courthouse News).
Dla Europy ważne są też analizy instytucjonalne. EUIPO opublikowało studium o generatywnej AI i prawie autorskim (technika, prawo, ekonomia, opt-out, transparentność) – to bardzo dobry materiał. Polecam moje refleksje z konferencji dot. praw autorskich i AI.
Na poziomie praktyki procesowej warto śledzić sprawę Getty Images v Stability AI w UK: High Court wydał w 2025 r. rozstrzygnięcie, w którym wątek copyrightowy nie dał „wielkiego precedensu” o treningu, ale pojawiły się istotne ustalenia dotyczące znaków towarowych. To sygnał, że w sporach AI „znak” bywa szybszą i bardziej przewidywalną ścieżką niż klasyczna konstrukcja copyrightowa. (mayerbrown.com)
Wynagradzanie twórców: w jaką stronę to pójdzie i czy nie utknie?
W 2026 raczej nie zobaczymy jednego prostego rozwiązania globalnego. Pisałam o moim ogromnym poczuciu niesprawiedliwości dotyczącej czerpania korzyści z cudzego dorobku przez właścicieli AI. Widzimy narastającą frustrację i oczekiwanie mechanizmów systemowych (a nie indywidualnych negocjacji z każdym twórcą) oraz narzędzi transparentności i opt-out. Tę logikę dobrze uzasadnia zarówno studium EUIPO, jak i opracowania analityczne dla instytucji UE. (euipo.europa.eu).
Zobacz też: inne wpisy na blogu o AI
Trend 2. Znak towarowy w świecie AI – ochrona także innych “dóbr” niż typowe znaki i rosnąca rola ochrony prawami własności przemysłowej
W 2026 rośnie znaczenie znaków towarowych ze względu m.in. na wybór znaków jako narzędzia obrony marki w środowisku generatywnym. Dlaczego? Bo na ten moment wydaje się to być sprawdzonym, szybkim i stosunkowo tanim sposobem na chronienie swoich zasobów IP.
Doskonale wiemy, że AI potrafi „wypluć” naming, logo lub hasło, które jest niebezpiecznie podobne do cudzej identyfikacji, nawet bez intencji kopiowania. A przedsiębiorcy coraz częściej korzystają z narzędzi z AI do tworzenia logo, reklam, materiałów reklamowych. Co z logo wykreowanym przy pomocy AI i naruszaniu cudzych praw do znaku towarowego? Ryzyko wizerunkowe i prawne spada w pierwszej kolejności w realiach rynkowych na przedsiębiorcę.
Widać to w doradztwie i w statystykach za zeszły rok. Namawialiśmy naszych klientów i mocno edukowaliśmy w tym kierunku. Zobacz m.in. nasze nagranie AI a Logo [Kawiarenka Poraj]. A dziś mamy już statystyki, które potwierdzają słuszność tej strategii. Rok 2025 to rekordowa ilość zgłoszeń w EUIPO znaków towarowych.
Źródło: eutm.euipo.europa.eu
Ostatnio także nagłośniona medialnie decyzja Matthew McConaughey, który zastrzegł swój wizerunek i głos jako znaki towarowe, aby chronić je przed nieuprawnionym wykorzystaniem przez platformy sztucznej inteligencji (AI).
Zastanawiacie się jak wesprzeć Waszych klientów to warto potraktować te sugestie poważnie.
Trend 3. Nowe towary i usługi – Nice 13 (Version 2026) i „poszerzanie ochrony”, bo biznes się zmienia
Obok tradycyjnych towarów i usług pojawiają się nowe, czasem nawet trudne do zdefiniowania w starych kategoriach. Zatem zakresy ochrony znaków towarowych także będą się zmieniać.
To trend, który jest bardzo praktyczny i bardzo „2026”. Od 1 stycznia 2026 obowiązuje 13. edycja Klasyfikacji Nicejskiej (Nice 13 – Version 2026). WIPO wprost komunikuje wejście w życie nowej edycji, a unijny Helpdesk potwierdza, że zgłoszenia od tej daty będą badane i klasyfikowane zgodnie z nową wersją. (wipo.int)
Prawo i regulacje mają także wpływ na zmianę zakresu potrzebnej ochrony. Prawo, przesuwa rynek w niektórych kontekstach ze „sprzedaży produktu” w stronę „usługi wokół produktu”. W modzie i retailu to mogą być naprawy, serwis, resale, wynajem. W kosmetykach: refill, subskrypcje, programy zwrotów. Jeśli znak jest zarejestrowany tylko w starym modelu (np. towar), a firma dorabia usługę (np. naprawę, serwis), powstaje luka.WIPO: komunikat o Nice 13 od 1 stycznia 2026. (wipo.int)
EIC/SME Executive Agency: informacja o Nice 13 – Version 2026 i badaniu wniosków od 1 stycznia 2026. (IP Helpdesk)
Trend 4. Sądy IP: ostrożny optymizm i presja na przyspieszenie -niemiecki benchmark, który da się opisać liczbami
To trend, który chcę ująć pozytywnie: rośnie świadomość, że tempo postępowań jest elementem konkurencyjności systemu ochrony IP, a nie „kłopotem pobocznym”. I co ważne: mamy wzorce, które da się opisać danymi.
Przykład z Niemiec: szybkość jako cecha systemu
W przewodnikach procesowych dotyczących Niemiec (Patent Litigation 2025) wskazuje się, że postępowania co do meritum w pierwszej instancji zwykle trwają około 10–18 miesięcy do decyzji, zależnie od sądu. Analogicznie prezentował te ramy dr Peter Slowinski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na konferencji w Krakowie dot. egzekwowania praw własności intelektualnej.
Jak przenieść „niemiecki benchmark” na polską rozmowę o sądach IP
Nie chodzi o kopiowanie 1:1, tylko o wnioski: specjalizacja, zarządzanie sprawą, przewidywalność harmonogramu i sensowne narzędzia zabezpieczenia. W 2026 warto wprost mówić klientom: „strategia sporu” to także strategia czasu, a kancelaria powinna umieć zaplanować ścieżkę i niestety te realia uwzględnić.
Nie wyobrażam sobie, abyśmy kolejny rok czekali po 2-3 lata na rozprawę w drugiej instancji. W sądownictwie sądowo-administracyjnym na rozprawę przed NSA niestety także czeka się podobne. A zatem jakość rozstrzygnięć to moim zdaniem priorytet ale także i czas trwania procesu.
Trend 5. Pełnomocnik IP 2026: doradca, analityk, strateg, otwarty umysł, umiejętności – bo rośnie wolumen, technologia i presja na model biznesowy kancelarii
Presja rynku, żeby było szybciej, praktyczniej, skuteczniej a my pomiędzy nowoczesnymi narzędziami a tradycyjnymi, wolniejszymi środowiskami. Prawda jest też taka, że wielu prawników nie umie korzystać z narzędzi, bo nie było ich jak się szkolili, a teraz trudno im nawet nadążyć, gdy nie korzystają ze wsparcia.
Wszystko to razem tworzy niezmiernie zmienne i niejednorodne środowisko pracy. To ogromne wyzwanie aby doradzać klientom wiedząc, że nie wszystko zależy od nas, poruszać się między papierem a wirtualną rzeczywistością, pomiędzy skalowalnymi biznesami a problemami wyjętymi z XiX wieku, i odnaleźć się w tym środowisku. Ogromne ilości danych, tempo pracy i oczekiwań. Nie oszukujmy się, to nasze środowisko i warto moim zdaniem mieć otwartość na różnorodność i zmienność.
Moim zdaniem proste pytania, proste “bezmyślne” zgłoszenia nie mają zbyt wielkiej przyszłości. Nasza wizja to firmy, polscy przedsiębiorcy, którzy rozwijają, skalują swoje biznesy w oparciu o świadome decyzje dotyczące zasobów IP. Elementem tej naszej wizji są doradcy prawnicy, którzy są w stanie wspierać na co dzień swoich klientów i mają świadomość prawną, osadzoną w realiach biznesowych.
Wiemy doskonale, że niemożliwym jest bez wsparcia doradzać rzetelnie w różnych dziedzinach prawa, a oczekiwania przedsiębiorców do tego prawników zmuszają. Nie można także ignorować narzędzi, które pomagają w pracy, weryfikują czy wręcz prognozują informacje.
AI może przyspieszyć produkcję dokumentów, ale nie zastąpi odpowiedzialności, doświadczenia i rozumienia kontekstu biznesowego. W 2026 przewagę będą budować kancelarie, które potrafią połączyć narzędzia z jakością i moim zdaniem, w co ogromnie wierzę, autentycznością.
Dlatego tworzymy nasze projekty edukacyjne. Zapisz się do naszego newslettera, aby wiedzieć co przygotowaliśmy.
Podsumowanie
Coraz trudniej planować długoterminowo dokładnie, w zasadzie planowanie zakłada nieustanną zmienność, elastyczność, rozwój. Jeśli miałabym sprowadzić 2026 do jednego zdania: to rok, w którym IP nie jest już „rejestrem”, tylko systemem zarządzania ryzykiem i wartością w świecie AI, nowych modeli usług i rosnącej liczby konfliktów. Najbardziej praktyczne trzy kroki na start to: audyt portfela znaków m.in. pod znowelizowaną klasyfikację Nice 13 (2026), uporządkowanie zasad korzystania z AI oraz planowanie sporów z myśleniem o czasie.
Jeżeli szukasz praktycznych wskazówek dotyczących ochrony marki i IP w 2026, zapisz się na newsletter – a jeśli chcesz dołączyć do grupy, która wspólnie rozkłada na czynniki pierwsze realne case’y i szuka rozwiązań, dyskutuje rozwój swoich kancelarii, siebie, zespołu, problemy dot. zarządzania kancelarią to napisz do mnie z pytaniem o mastermind.
Masz pytania? Skontaktuj się ze mną: 👉 acybulka@poraj.com
Bibliografia i źródła
- EUIPO: rekordowa liczba zgłoszeń w 2025 (196 886 EUTM; +9,1%). (eutm.euipo.europa.eu)
- WIPO: Nice 13 wchodzi w życie 1 stycznia 2026. (wipo.int)
- European Innovation Council & SMEs Executive Agency: Nice 13 – Version 2026 (badanie zgłoszeń od 1 stycznia 2026). (IP Helpdesk)
- AI Act – tekst w EUR-Lex. (EUR-Lex)
- Pozew NYT v OpenAI/Microsoft – dostępny dokument. (Courthouse News)
- Getty Images v Stability AI (UK) – omówienia po wyroku High Court (2025). (mayerbrown.com)
- EUIPO: study on generative AI and copyright. (euipo.europa.eu)
- Do wyszukiwań wykorzystano narzędzia AI
