Ślepota na własne IP — dlaczego najmądrzejsi nie widzą tego, co mają

Dlaczego najlepsi w swoim fachu nie widzą własnego IP — i dlaczego to nie jest wada charakteru, tylko coś, czego można się nauczyć. A przecież ochrona własności intelektualnej zaczyna się od jednego: od zauważenia, że w ogóle masz co chronić.

Znasz to uczucie, kiedy szukasz okularów, które masz na nosie?

Cały dom przewrócony do góry nogami, a one — tuż przy oczach. Za blisko, żeby je zauważyć.

Myślę, że z własnością intelektualną jest dokładnie tak samo. I to jest paradoks, który nie daje mi spokoju: ci sami ludzie, którzy w swoim fachu widzą rzeczy niewidzialne dla reszty świata — projektantka, która wyłapie fałszywy detal z drugiego końca sali; founder, który przewiduje ruch rynku na dwa lata w przód — potrafią być kompletnie ślepi na to, co mają najbliżej. Na własną markę. Własny wzór. Własną żyłę złota.

Tacy mądrzy. I tacy ślepi. W tej samej osobie, tego samego dnia.

Na pierwszej letniej sesji pokazałam ten mechanizm na głośnym, historycznym przykładzie. Dziś chcę pójść o krok dalej i zapytać: dlaczego? Bo dopóki nie zrozumiemy mechanizmu, będziemy tę samą historię oglądać w kółko — tylko z nowymi nazwiskami.

Powód pierwszy: za blisko, żeby zobaczyć

Najprostszy i najbardziej ludzki. To, co robimy codziennie, przestaje nas dziwić.

Genialny pomysł, kiedy rodzi się w Twojej głowie, nie wygląda jak żyła złota. Wygląda jak… oczywistość. Świetny inżynier widzi potrzebę ciągłych ulepszeń. Albo mówi szczerze „Przecież każdy by na to wpadł” — mówi klient, o rozwiązaniu, którego nie ma nikt inny na rynku.

I tu jest pułapka: im bliżej jesteś własnego geniuszu, tym trudniej Ci uwierzyć, że to w ogóle jest geniusz. A czego nie uważasz za cenne — tego nie chronisz.

Powód drugi: efekt tonera

Podstępniejszy. Nazywany efektem tonera. Dlaczego?

Wyobraź sobie firmę, która zarabia krocie na jednej rzeczy. Ta jedna rzecz karmi wszystkich, płaci pensje, świeci w tabelkach. I właśnie dlatego przesłania całą resztę — łącznie z tym, co mogłoby być następną rewolucją, a leży odłogiem w szufladzie obok.

To nie głupota. To sukces, który oślepia. Najtrudniej dostrzec skarb, kiedy stoisz po kolana w innym skarbie.

Moim zdaniem to najgroźniejsza odmiana ślepoty — bo od środka czuje się jak zdrowy rozsądek.

„Siedzicie na żyle złota i nawet tego nie wiecie.”

— Larry Tesler · inżynier PARC

Powód trzeci: formalności zamiast aktywów

Ten widzę w kancelarii co tydzień. To sposób, w jaki myślimy o ochronie.

Dla wielu osób IP to rubryka do odhaczenia. „Zgłosiliśmy znak, jest papier, temat zamknięty.” Odhaczone.

Ale znak towarowy, wzór, know-how — to nie formalność „do odhaczenia”. To aktyw „do zobaczenia”. Coś, co ma wartość, historię i granice — i co można stracić dokładnie w tym momencie, w którym uznasz, że nie trzeba się już tym zajmować.

Różnica między „mamy to załatwione” a „widzimy, co mamy” jest ogromna. I zwykle wychodzi na jaw za późno.

A teraz najtrudniejsze: my też

Bo łatwo pisać o cudzej ślepocie.

Prawda jest taka, że my — rzecznicy, radcowie, doradcy — nie jesteśmy odporni. Uczę się tego zawodu od ćwierć wieku i wciąż łapię się na tym, że rzeczy oczywiste dla klienta bywają moim ślepym punktem, a moje oczywistości — jego. Nikt nie widzi wszystkiego. Zawsze jest kąt, którego nie dostrzeżesz sam.

I to jest, moim zdaniem, początek prawdziwej spostrzegawczości: nie „ja widzę wszystko”, lecz „wiem, że mam ślepe punkty — więc szukam ich świadomie”. Pokora, nie wszechwiedza.

Spostrzegawczość to nie talent. To mięsień.

Dobra wiadomość — i sedno całego tekstu

Detektywem IP nikt się nie rodzi. Tego się uczy.

Nikt nie przychodzi na świat z okiem, które w tłumie przedmiotów wyławia znak, wzór i cudzy pomysł podszyty pod własny. Tego się uczysz — pytanie po pytaniu, sprawa po sprawie — aż w końcu zaczynasz widzieć IP wszędzie: w nazwie kawiarni, w kroju liter na szyldzie, w aplikacji, której właśnie używasz.

I wtedy dzieje się rzecz najciekawsza. Już nie potrafisz tego odzobaczyć. Kropla drąży skałę — a wytrenowane oko zostaje z Tobą na zawsze.

Od czego zacząć trenować to oko

Od zmiany jednego pytania.

1. Zamiast: „Czy macie zarejestrowany znak?” — to pytanie sprawdza tylko rubrykę.
2. Spytaj: „Co by się stało, gdyby jutro ktoś inny zaczął używać Waszej nazwy — i miał do niej papier wcześniej niż Wy?” — to pytanie otwiera oczy.

To jest cała różnica między patrzeniem a widzeniem. I dokładnie tego się uczymy — najpierw na żywo, w letnie czwartki, a potem głębiej i systemowo.

Najczęstsze pytania

Czy „ślepota na własne IP” dotyczy tylko dużych firm?

Wręcz przeciwnie. Im mniejsza firma i im bliżej właściciel jest własnego pomysłu, tym silniejszy efekt „za blisko, żeby zobaczyć”. Wielkie firmy mają działy prawne. Jednoosobowa marka ma tylko siebie — i swoją oczywistość.

Od czego zacząć, jeśli podejrzewam u siebie ślepy punkt?

Od jednego pytania na własnej firmie: „co dokładnie chroni moją nazwę, mój wzór i moje know-how — dziś, na papierze?”. Jeśli odpowiedź brzmi „właściwie nic konkretnego”, masz swój punkt startu.

Czy spostrzegawczości w IP naprawdę można się nauczyć?

Tak — i to jest moje zawodowe przekonanie po ćwierć wieku praktyki. To nie dar, tylko wytrenowany nawyk zadawania właściwych pytań. Dlatego prowadzę letnie sesje: żeby trenować to oko wspólnie.

Czym różni się blog od letnich sesji?

Sesje są na żywo i emocjonalne — pokazują konkretne historie. Blog zostaje: wracasz do niego, kiedy potrzebujesz. Najlepiej działają razem.

Wróćmy na koniec do tych okularów na nosie. Nie chodzi o to, żeby mieć lepszy wzrok — chodzi o to, żeby raz na jakiś czas przystanąć i sprawdzić: a co ja mam tuż przy oczach, czego już nie zauważam?

Gdybyśmy mieli wypić tę letnią kawę razem — gdzie, Twoim zdaniem, jest Twój ślepy punkt? Daj znać:) Naprawdę jestem ciekawa.

Ochrona własności intelektualnej: chcesz nauczyć się to widzieć?