Prawo do wizerunku w erze wiralowych nagrań – lekcja z koncertu Coldplay

Wizerunek w epoce virali – prawo i praktyka w świecie social mediów. Prawo do wizerunku w praktyce.

Od telebimu do miliona wyświetleń

Wyobraź sobie, że idziesz na koncert swojego ulubionego zespołu. Atmosfera jest niesamowita, muzyka porywa, a w pewnym momencie kamera stadionowa łapie Cię w kadrze. Chwila radości… albo stresu. 

 Tak właśnie zaczęła się historia z lipcowego koncertu Coldplay w Massachusetts. Para uchwycona przez tzw. Kiss Cam pojawiła się na gigantycznym telebimie, a ich reakcja – próba ukrycia się przed obiektywem – stała się początkiem internetowego wirala.

W ciągu kilkudziesięciu godzin nagranie z tej sceny miało dziesiątki milionów wyświetleń na TikToku, Instagramie czy X (Twitterze). Do tego memy, komentarze, a nawet kampanie marketingowe wykorzystujące „ten moment”.

Pytanie tylko: czy to było legalne? 

Czym jest wizerunek w świetle prawa

Pisaliśmy już o tym w innym kontekście na blogu: Czym jest wizerunek.

Zatem tylko krótko. W polskim prawie wizerunek jest dobrem osobistym chronionym m.in. przez art. 23 i 24 kodeksu cywilnego oraz art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. A do tego mamy oczywiście przepisy RODO, ale to jeszcze dodatkowo historia. 

W praktyce oznacza to, że:

• Każde rozpowszechnienie wizerunku wymaga zgody osoby przedstawionej.
  
• Wyjątki:
  
  • jeśli dana osoba jest elementem tła większej całości (np. publiczność na zdjęciu ze sceny),
    
  • jeśli jest osobą publiczną i przedstawiamy jej działania w związku z pełnioną funkcją.

Nie tylko twarz – wizerunek może stanowić także charakterystyczny tatuaż, fryzura czy gest.

Kiss Cam a polskie przepisy dot. wyjątku z art. 81 ust. 2 pkt 2 PrAut

Co to za wyjątek  – dana osoba jest elementem tła większej całości. Przeczytałam taką tezę w jednej z publikacji w Internecie i naprawdę się zdziwiłam. Czy uważacie, że zbliżenie kiss cam to element tła? 

Źródło: “Kiss Cam” moment goes viral at Coldplay concert

Z punktu widzenia prawa polskiego para pokazana na telebimie nie była tłem wydarzenia – wręcz przeciwnie, to oni stali się centralnym punktem nagrania. Zbliżenie na ich twarze i emocje czyniło z nich głównych bohaterów przekazu.

Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w Warszawie (V ACa 484/17), udział w imprezie masowej nie oznacza automatycznej zgody na publikację wizerunku w ujęciu indywidualnym.

Owszem, w regulaminach koncertów – np. Coldplay/Ticketmaster – znajdziemy zapis, że uczestnik wyraża zgodę na wykorzystanie swojego wizerunku w relacjach czy transmisjach. Ale taka zgoda musi być świadoma, konkretna i jednoznaczna, a nie ukryta w długim tekście regulaminu. Utrudnia moim zdaniem jednak sytuację podpisanie takiego regulaminu, kupno biletów na imprezę, która z takich zbliżeń słynie – nie tylko koncertów, ale i meczy sportowych. 

Przykład klauzuli dotyczącej wizerunku w regulaminie wydarzenia.

Od koncertu do wirala – jak powstaje lawina

Historia Coldplay pokazuje typową ścieżkę, w której prywatna chwila staje się publicznym widowiskiem:

1. Kamera rejestruje scenę i pokazuje ją na telebimie.
   
2. Uczestnik filmuje telebim telefonem.
   
3. Publikacja w social media – TikTok, Instagram, X, YouTube Shorts.
   
4. Identyfikacja osób przez internautów (po wyglądzie, lokalizacji, starych zdjęciach).
   
5. Skandal – memy, komentarze, plotki.
   
6. Konsekwencje – kryzys wizerunkowy, problemy w pracy, utrata prywatności.

Jak prywatna scena staje się publiczną sensacją – mechanizm wiralowego rozprzestrzeniania treści.

Kto może odpowiadać prawnie?

W zależności od sytuacji odpowiedzialność może ponosić:

• Osoba, która udostępniła nagranie – naruszenie dóbr osobistych (art. 23 i 24 k.c.), prawa do wizerunku (art. 81 PrAut), odpowiedzialność cywilna.
  
• Kolejni użytkownicy, którzy powielali treść – każde dalsze udostępnienie bez zgody może być naruszeniem prawa.
  
• Platformy społecznościowe – muszą reagować po zgłoszeniu naruszenia, inaczej same ryzykują odpowiedzialność.
  
• Organizator wydarzenia – jeśli nie zadbał o właściwe poinformowanie uczestników lub brak możliwości cofnięcia zgody.

Jak chronić wizerunek – porady

Dla uczestników:

• Sprawdzaj regulaminy wydarzeń przed zakupem biletu.
  
• Jeśli nie chcesz być nagrywany – unikaj stref blisko kamer lub poinformuj obsługę.
  
• W razie naruszenia – zgłoś sprawę do organizatora, platformy lub prawnika.

Dla organizatorów:

• Umieszczaj jasne i czytelne zapisy zgody w regulaminach.
  
• Informuj o nagrywaniu i potencjalnym rozpowszechnianiu wizerunku.
  
• Umożliw uczestnikom cofnięcie zgody, jeśli to możliwe.
  

Świadomość zasad i dobrych praktyk to najlepsza ochrona przed kryzysem wizerunkowym.

Zanim wrzucisz…

Zanim wrzucisz coś do Internetu, udostępnisz posta z wizerunkiem innej osoby – zwłaszcza gdy kontekst nie jest dla niej korzystny lub jest krępujący – zatrzymaj się i zastanów.

Czy ta publikacja jest konieczna? Czy masz zgodę? A czy sam chciałbyś znaleźć się w takiej sytuacji?

To prosta zasada, która może oszczędzić komuś wstydu, a Tobie – problemów prawnych i moralnych.

Przy prowadzeniu firmy to obowiązkowa lekcja do odrobienia – szczególnie jeśli organizujesz szkolenia, imprezy sportowe, wycieczki, publikujesz zdjęcia z hotelu czy wydarzeń firmowych.

Każda z tych sytuacji wymaga chwili refleksji, zanim coś się upubliczni. To nie tylko kwestia prawa, ale też szacunku dla prywatności i reputacji innych.

Podsumowanie – wizerunek to nie żart

Historia Kiss Cam z koncertu Coldplay to przykład, że od zabawnej scenki do poważnego kryzysu wizerunkowego jest krótka droga. W dobie mediów społecznościowych każda chwila może trafić do milionów odbiorców – dlatego warto wiedzieć, jakie mamy prawa i obowiązki.

Ten przypadek ma raczej pejoratywny kontekst, bo ujawnił nieuczciwość, ale pokazał w sposób wyolbrzymiony problem, który może dotyczyć każdego. 

Życie kreuje sytuacje bardzo złożone. Przychodzi mi do głowy stare porzekadło, które też pomoże w ocenie poszczególnych sytuacji: Nie czyń drugiemu, co Tobie niemiłe 🙂   

Pamiętaj też o tym, że zgodę można odwołać i nie ignoruj tego. Nie ignoruj też wizerunku swoich dzieci, rodziny czy przyjaciół. Często wstawiane są stare lub śmieszne zdjęcia z dzieciństwa – niekoniecznie ktoś tego chce. 

Zadbaj o zgody na udostępnianie wizerunku   

Jeśli chcesz uniknąć podobnych problemów, korzystaj z profesjonalnych wzorów zgód na rozpowszechnianie wizerunku.

📄 Kliknij tutaj, aby pobrać nasze sprawdzone wzory i zabezpiecz się prawnie.

Czy już wiesz, jak ważne jest prawo do wizerunku?

👉 Sprawdź też mój ostatni wpis: Patent na znak towarowy. Zastrzeż swój pomysł!